Dydd Gŵyl Dewi Hapus!
Yn cael ei adnabod yn draddodiadol fel “Dydd Gŵyl Dewi Sant”, mae Mawrth 1af wedi bod yn ddiwrnod o ddathlu yng Nghymru ers y 12fed ganrif. Heddiw, yn ogystal â chofio Dewi Sant a’i gyflawniadau, mae’n ddiwrnod i anrhydeddu Cymru gyfan a’r hyn sy’n gwneud ein diwylliant mor fywiog.
Un o’n hoff bethau yw cawl — wedi’i wneud o gig oen a llysiau i’n cynhesu, wedi’i weini fel arfer gyda bara ffres a darn hael o gaws. Mae’n flas go iawn ar gysur Cymreig, ac er ei fod yn glasur ar Fawrth 1af, rydyn ni’n ei argymell drwy gydol y flwyddyn.
Mae’r ddraig goch yn fwy na symbol trawiadol. Mae’n cario chwedl o wrthdaro, dewrder a goroesi. Yn ôl y chwedl, bu dwy ddraig — coch a gwyn — yn ymladd yn ffyrnig. Dim ond pan roddwyd y dreigiau i orffwys dan y mynydd y daeth heddwch, ac yn ddiweddarach pan gododd y ddraig goch i orchfygu’r ddraig wen oresgynnol.
Ar gyfer ein dathliad, creodd artist y pyped ddraig fawreddog hon fel darn byw o adrodd straeon. Roedd yn waith celf symudol wedi’i wreiddio mewn myth hynafol, wedi’i chario gan y gymuned, ac wedi’i rannu â chenedlaethau newydd.
Ar draws y wlad, mae cymunedau’n dod ynghyd i ddathlu ein hiaith, ein cerddoriaeth, ein straeon a’n hunaniaeth Gymreig mewn pob math o ffyrdd creadigol ac ysbrydoledig.
Un o’r traddodiadau mwyaf bywiog yw’r Twmpath—dawns draddodiadol Gymreig sy’n dod â phawb at ei gilydd. Mae’n debyg i Geilidh, gyda band gwerin byw a galwr sy’n dysgu ac yn arwain y dawnswyr, gan greu awyrgylch llawn hwyl ac egni i bawb.
Diolch o galon i bawb a ymunodd â ni ar gyfer ein Twmpath i ddathlu Ysbryd Y Wlad!
Mae traddodiad gwehyddu yng Nghymru yn dyddio’n ôl i’r Oesoedd Canol, pan oedd cynhyrchu gwlân yn un o’r diwydiannau pwysicaf yn y wlad. Gyda digonedd o ddefaid, daeth gwehyddu yn grefft gartref hanfodol mewn cymunedau gwledig, gan gynhyrchu eitemau ymarferol fel blancedi, siolau a dillad cynnes ar gyfer y tywydd oer.
Heddiw, cedwir y grefft yn fyw gan grefftwyr ac artistiaid lleol sydd wedi dysgu’r sgiliau hyn ac sy’n eu hail-lunio ar gyfer y byd modern. Maent yn parhau â’r traddodiad drwy greu gwaith unigryw sy’n uno technegau traddodiadol â gweledigaeth gyfoes.
Ac wrth gwrs, ni allai Dydd Gŵyl Dewi fod yn gyflawn heb gace planc. Y danteithion melys hyn, wedi’u coginio ar y planc neu faen a’u llenwi â rhesins, yw un o fyrbrydau mwyaf eiconig Cymru. Yn ôl traddodiad, dylech fwyta cymaint ag y gallwch ar Ddydd Gŵyl Dewi… ac rydyn ni’n hollol gefnogol i hynny.
Diolch o galon i bawb a ymunodd â ni i ddathlu Dydd Gŵyl Dewi yn Ysbryd y Wlad!
